STRESS H ΑΓΧΟΣ;


Είναι εντυπωσιακό πώς πολλοί από μας δεν μπορούμε να διαχωρίσουμε το stress από το άγχος ή την αγωνία, και πώς επιζητούμε αδηφάγα συμβουλές και «γιατροσόφια» από βιβλία αυτοβοήθειας, σεμινάρια, φίλους, και «ειδικούς» εναποθέτοντας την προσωπική μας αγωνία στην ευθύνη ή στη ψευδή «δύναμη» του «Μεγάλου Άλλου» που «γνωρίζει» ή «έχει τη λύση».
Η λέξη άγχος είναι από το αρχαίο «άγχω» που σημαίνει σφίγγω ή πνίγω. Η λέξη stress είναι δανεική από τη ψυχολογία από την επιστήμη της μηχανολογίας και τη φυσικής. “Το πρόβλημα με την ορολογία stress ως συνώνυμο του άγχους είναι ότι δίνει έμφαση στο τι συμβαίνει στον άνθρωπο. Έχει στόχο αλλά όχι υποκειμενική αξία». (Rollo May) Δεν μπορεί δηλαδή να απευθυνθεί στο τι συμβαίνει μέσα στο ψυχισμό του ανθρώπου, πώς ο ίδιος ερμηνεύει ή αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο που του προκαλεί η κατάσταση η οποία τον φέρνει στο αποτέλεσμα stress. Η «ερμηνεία» και η «αντίληψη» είναι υποκειμενικές διαδικασίες στη σφαίρα της κάθε ξεχωριστής ανθρώπινης ύπαρξης και έχουν άμεση σχέση με την Αγωνία αλλά όχι με το stress. Εδώ είναι και η σημασιολογία του ψυχισμού του ατόμου εν αντιθέσει με τον ντετερμινισμό και τη μαζικοποίηση του how to -πως να αποφευχθεί δηλαδή το stress ή ακόμη και πώς αντιμετωπίζεται ως ασθένεια ή επεξηγείται με απλοϊστικά ως προς ένα αποτέλεσμα – ή ακόμη χειρότρα αίτιο – που αγνοεί την αιτιολογία, την αντίληψη και την ερμηνεία του άγχους από τον ίδιο τον ανθρώπο που περνά μια τέτοια κατάσταση με τα δικά του όποια δεδομένα. Το πώς μπορεί να ακυρώνεται και να τυποποιείται με τέτοιο μαζικό και βίαιο τρόπο η ανθρώπινη ύπαρξη από «ειδικούς» είναι ένα ερώτημα που εύχομαι κάποτε να απαντηθεί.
Η διαφοροποίηση των συναισθημάτων, αν κάποιος δηλαδή καταλήγει στο stress λόγω παρατεταμένου θυμού, παρατεταμένης ενοχής, ή παρατεταμένου φόβου, δεν μπορεί να ερμηνευθεί από τη μαζικολογία της επίλυσης του stress. Η νεύρωση μετριάζεται όταν το stress εμφανίζεται γιατί ο άνθρωπος βρίσκει κάτι πιο στέρεο και συγκεκριμμένο για να εναποθετήσει την εσωτερική του αναταραχή και έτσι να επικεντρωθεί σε χειροπιαστές πιέσεις. «Όταν υπάρχει stress υπάρχει και απελευθέρωση από την αγωνία» λέει ο Μέϊ.
Η υπαρξιακή και φαινομενολογική προσέγγιση στο άγχος είναι κυρίως θετική. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς άγχος. Είναι δηλαδή «αποτέλεσμα της ίδιας της ύπαρξης και όχι ψυχικών μηχανισμών» (Hans Cohn), ένα αποτέλεσμα της οντολογικής προβληματικής του ανθρώπου κι όχι της οντικής του καθημερινότητας. Μέσω του άγχους ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τη μοναχικότητα της ίδιας της ζωής στην οποία «ρίχτηκε» (throwness – Heidegger) με τη γέννηση του, μέσα στην οποία είναι βασανιστικά ελεύθερος να αποφασίσει για το τι και πώς θα προχωρήσει προς ένα μέλλον το οποίο αντιλαμβάνεται ότι είναι μάταιο εφόσων θα έχει τέλος με το θάνατό του.
Ο φιλόσοφος Soren Kierkegaard είπε ότι το άγχος μας είναι «η ζάλη της ελευθερίας» του ανθρώπου στην απόφαση του τι, ποιός και πώς θα είναι στη ζωή του. Δια μέσω του άγχους αντιλαμβανόμαστε τη σκληρή πραγματικότητα της ύπαρξής μας αλλά και τις πιθανότητες που απλώνονται μπροστά μας. Το άγχος μας παραλύει αλλά συνάμα μας αποκαλύπτει τη ψευδοσαφάλεια που έχουμε γύρω και μέσα μας, ταπεινώνει τον άνθρωπο και τον φέρνει αντιμέτωπο με την πραγματικότητα και την απόλυτη ελευθερία της απόφασης του μπροστά στην σφάιρα της Ύπαρξης – Μη Ύπαρξης, είναι ένα τέλμα μπροστά στο οποίο αφήνεται πίσω η αφηρημάδα της καθημερινότητας, λογοποιείται κάτι μέσα από την σωματοποίηση του άγχους, ή τη λεκτική έκφρασή του, και αναδύεται ένα αυθεντικό, συνειδητοποιημένο ον, ένα καινούργιο Είμαι-Εν-Τω-Κόσμω (Being-In-The-World). Αυτό είναι και «το κουράγιο του να είσαι» στο οποίο αναφέρεται ο Paul Tillich.
Αυτό που ήμαστε και το πώς ήμαστε είναι η απάντηση στους άλλους γύρω μας και στην κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε. Αυτή είναι η άποψη της υπαρξιακής ψυχοθεραπείας που μαζί με τη διευρυμένη αντίληψη και αποδοχή της πολυμορφίας και ποικιλοτροπίας του γίγνεσθαι, της εμπειρίας κάθε ατόμου ξεχωριστά και όχι μαζικά, αγκαλιάζει το Άγχος ως ευκαιρία και όχι ως αποτέλεσμα παθολογίας.

Έλενα Κωνσταντίνου
Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεύτρια
Ψυχαναλύτρια

Το είδαμε εδώ https://www.facebook.com/elena.konstantinou/posts/10151523082408747?comment_id=29395530&notif_t=feed_comment_reply

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s